Runavķkar skansi
Undir seinra heimsbardaga blivu Fųroyar hertiknar av bretum, ķ aprķl 1940.
Teir tóku sęr Skįlafjųršin til krķgshavn og gjųrdu sęr verju móti įlopum frį fķggindanum į Strondum, Innan Glyvur, ķ Sųldarfirši, į Toftum og į Nesi. Eisini settu teir kavbįtagųrn millum Strendur og Saltnes.
Į Nesi blivu settar tvęr kanónir, ķ bóru 16 km og kundu skjóta eina granat, sum vigaši 120 pund, umframt loftverjuskotvįpn av ymsum slag, ljóskastara vakthśs v.m. Nógvir bygningar, mest barakkir, blivu bygdir til hermennirnar, sum allir vóru śtgjųrdir viš hondvįpnum.
Į Toftum varš bygd ein lazarettdeild viš lękna og sjśkrahjįlparum og ein triši hermannabżtlingur innari į Toftum. Tilsamans blivu bygdir millum 50 og 60 bygningar av ymsum slag į Nesi og Toftum, og vóru her fram ķmóti 300 hermenn, sum hųvdu til ašaluppgįvu at verja innsiglingina til Skįlafjųršin.
Og fyri at teir ikki skuldu verša tiknir į bóli aftanķfrį, so gjųrdu teir sęr ein verjugarš śr Runavķk og nišan į Toftavatn og śr Toftavatni yvir į sjógv ķ Rituvķk.
Hesin verjugaršur var av pķkatrįši, har stųši var 2-3m breitt, og nakaš taš sama til hęddar į mišjuni.
Teir gjųrdu sęr eisini skotgravirheiman fyri henda verjugarš, sum lógu soleišis ķ lendinum, at sķggjast kundi ķmillum tęr. Hesar skotgravir vóru grivnar ķ heyggjar, vóru opnar og gjųrdar av nįttśrutilfarinum, har var, sum partvķst varš fylt ķ sekkir til at laša tęr upp innan viš, best egnaš tilfar ķ sekkirnar var sandur.
Tó var eitt undantak, og taš var tann nišasta oman ķmóti sjįlvari Runavķkini dygst viš koyrivegin. Har gjųrdu teir ein skansa, hann bleiv eisini grivin inn ķ ein heyggj, men gjųrdur śr betongi, allur sum hann er. Hann er sekskantašur og hevur sjey skotglopur, eitt skothol ķ hvųrjari sķšu og tvey, har sum inngongdin er, og kann sostatt verjast til allar sķšur.
Gerast til eitt savn
- Ķ stašin fyri at bróta skansan nišur, so įttu vit at tikiš hond um hendan skansa og gjųrt hann til eitt savn um krķgstķšina, sum var atkomiligur hjį almenninginum og eisini var eitt aktiv hjį feršavinnuni. Taš mį bera til at byggja skślan og laga seg eftir umstųšunum, soleišis at skansin, sum stendur dygst viš landsvegin og ikki foršar fyri atkomu til skślan, kann varšveita sķn sųguliga rętt at vera til sum partur av landsins sųgu, skrivar Jógvan I. Olsen ķ lesarabręvinum, og heitur į ųll og serliga tey, sum hava viškomandi įbyrgd, um at eira hesum sųguliga dżrgripi, sum Runavķkar skansi er.
 
Skansin ikki frišašur
Hans Jacob Lamhauge tekur undir viš Jógvan I. Olsen, og metir hansara hugskot um at lata skansan standa verša eitt gott hugskot, tķ hann hevur eitt fornfrųšiligt minni. Bżrįšiš hevur hóast taš ikki tikiš eina endaliga avgerš um lagnuna hjį skansanum, og mįliš fer upp at venda hjį Mentanarnevndini um ikki so langa tķš. Fólk flest hava sum altķš ymiskar meiningar, og taš hava tey eisini višvķkjandi skansanum. Nųkur vilja hava hann standandi, mešan onnur gjarna vilja hava hann fluttan eitt sindur, so hann ikki kemur at standa ķ vegin fyri skślabyggingini.
- Skansin er ikki frišašur, og hann stendur meint ķ skślabyggingini. Fornminnissavniš er uppi ķ mįlinum eisini, og tey meta taš ikki verša trupult at flyta skansan nakaš frį byggingini. Peningaliga meta tey heldur ikki, at taš fer at verša dżrt, sigur borgarstjórin. Hann greišir eisini frį, at Fornminnissavniš hevur sagt, at avgeršin liggur ķ bżrįšsins hondum.

Lata hann fara
Hóast taš er rętt at halda upp į skansan, so sigur Hans Jacob, at bżrįšiš hevur góšan hug at lata hann fara ķ sųguna. Skansin fer at órógva skślabyggingina eitt sindur, og taš veršur tķ neyšugt at gera nakrar broytingar, um taš skuldi hent seg, at hann bleiv standandi.
 
 
keldur:
Jógvan I. Olsen
Dimmalętting/
Įki L. Hansen
30.10.2006

   
 
Gamli Handil hjį Olivar
Gulasteinsvegur 6
600 Saltangarį
Tlf.: 217464
olivar@olivant.fo

© Gamli Handil

Designed and programmed by KREA
Vind sp/f, Viš Lųkin 2, Runavķk

Įrnafjaršar Róšrarfelag
Bygdafelagiš Bįran ķ Įrnafirši
Runavķkar kommuna